1 Pauranik Katha in Marathi Samudramanthan katha | समुद्रमंथन कथा – देव-दानवांचा अमृतासाठी संघर्ष समुद्रमंथन ही देव-दानवांची एक अद्भुत पौराणिक कथा आहे. अमृताच्या शोधासाठी सुरू झालेलं हे मंथन, विषाच्या प्रसंगातून आणि भगवान शिवाच्या करुणेमुळे जगाचा उद्धार झाल्याची कथा सांगते. वाचा ही प्रेरणादायी समुद्रमंथन कथा मराठीत.
1 Pauranik Katha in Marathi Samudramanthan katha | समुद्रमंथन कथा – देव-दानवांचा अमृतासाठी संघर्ष
प्राचीन काळी, एकदा देव आणि दानव यांच्यात सृष्टीतील शक्तीचा समतोल बिघडला होता. दानव अधिक शक्तिशाली झाले होते आणि देव दुर्बल होत चालले होते. देवांना त्यांचे तेज आणि सामर्थ्य परत मिळवण्यासाठी उपाय शोधायचा होता. तेव्हा भगवान विष्णूने एक योजना आखली – समुद्र मंथनाची.
देव आणि असुरांमध्ये अनेकदा संघर्ष होत असे सतत ते एकमेकांवर कुरघोडी करायचा प्रयत्न करत असत अनेक असुर अमर होण्यासाठी तपश्चर्या करून वरदान मागत असतात पण असा वरदान कोणीही देऊ शकत नसल्याने मग ते एखादी अमोघ शक्ती किंवा अस्त्र असे काहीतरी प्राप्त करून घेत असत.
एकदा असू राणी देवतांना पराजित करून सर्व लोकांवर राज्य प्रस्थापित केले. देवाने भगवान विष्णू यांची भेट घेऊन सहाय्य मागितले. भगवंतांनी सांगितले की आता असुरांचा वरचढ होण्यासाठी देवतांना अमृत पिऊन अमर व्हावे लागेल.
1 Pauranik Katha in Marathi Samudramanthan katha | समुद्रमंथन कथा – देव-दानवांचा अमृतासाठी संघर्ष
समुद्र मंथनाची सुरुवात
समुद्र म्हणजेच क्षीरसागरामध्ये अनंत रत्न आणि अमृत दडलेलं होतं. हे अमृत मिळालं तर देवांना पुन्हा अमरत्व प्राप्त होईल, म्हणून समुद्र मंथन करण्याचा निर्णय झाला. पण मंथनासाठी दोन्ही बाजूंना शक्ती लागणार होती. त्यामुळे विष्णूंनी देव आणि दानव या दोघांना एकत्र येऊन मंथन करण्यास सांगितले.
मंथनासाठी मंदराचल पर्वत हा मंथनदंड आणि वासुकी नाग ही दोरी बनवण्यात आली. देवांनी वासुकीच्या शेपटाकडून धरलं, तर दानवांनी मुखाच्या बाजूने दोरी पकडली. दोन्ही बाजूंनी जोराने ओढल्यावर महासागरातून अनोखी चमत्कारिक वस्तू बाहेर पडू लागल्या.
1 Pauranik Katha in Marathi Samudramanthan katha | समुद्रमंथन कथा – देव-दानवांचा अमृतासाठी संघर्ष
मंथनातून निघालेली अद्भुत वस्तू
सुरुवातीला चंद्र, कामधेनू, ऐरावत हत्ती, लक्ष्मी देवी आणि अप्सरा अशा अनेक दिव्य वस्तू बाहेर आल्या. सगळे चकित झाले. अखेर महासागरातून एक भयंकर काळं विष बाहेर आलं – हालाहल विष. ते विष इतकं प्रखर होतं की संपूर्ण विश्व नष्ट होण्याची भीती निर्माण झाली.
1 Pauranik Katha in Marathi Samudramanthan katha | समुद्रमंथन कथा – देव-दानवांचा अमृतासाठी संघर्ष
भगवान शिवाचा करुणेचा अवतार
देव आणि दानव दोघेही घाबरले. कोणीही ते विष थांबवू शकत नव्हते. त्या वेळी सर्वजण भगवान शंकरांकडे गेले. महादेवांनी जगाचा उद्धार करण्यासाठी ते विष स्वतःच्या कंठात धरले. त्यामुळे त्यांचा गळा निळा झाला आणि त्यांना नीलकंठ म्हणायला लागले. त्यांच्या या त्यागामुळे संपूर्ण विश्व वाचलं.
1 Pauranik Katha in Marathi Samudramanthan katha | समुद्रमंथन कथा – देव-दानवांचा अमृतासाठी संघर्ष
अमृताचा उदय आणि मोहिनीचा मोह
विषानंतर अखेर धन्वंतरी अमृतघट घेऊन प्रकट झाले. पण हा कलश समोर येताच देव आणि असुरांमध्ये तो हिसकावून अमृत पिण्यासाठी भांडणे सुरू झाली. तेव्हा भगवान विष्णूंनी एका अतिसुंदर स्त्रीचे रुप धारण केले. तिचे नाव होते मोहिनी. एक अप्रतिम सुंदर स्त्री, जिने दानवांना भुलवलं.
तिने भांडणाचे कारण विचारले आणि कारण समजल्यावर मी अमृताचे समान वाटप करेन असे सांगून कलश स्वतःकडे घेतला. मोहिनी अगदी चतुराईने फक्त देवांना अमृताचे घोट प्यायला देऊ लागली आणि असुरांना देताना अमृताऐवजी फक्त पाणी देऊ लागली. तिच्या रुपाने मोहित झालेले असल्यामुळे कोणालाही हे लक्षात आले नाही.
देवांनी ते अमृत पिऊन आपलं सामर्थ्य पुन्हा प्राप्त केलं. असुरांपैकी फक्त एकाला यात काहीतरी गडबड असल्याची शंका आली आणि तो देवांच्या बाजूला गेला. मोहिमेने त्याला अमृत दिले आणि त्याने तो घोट घेतला पण तेवढ्यात देवांना तो खरा असुर असल्याचे लक्षात आले आणि ते ओरडले.
त्याचा घोट खाली उतरण्याआधीच भगवान विष्णूंनी आपल्या सुदर्शन चक्राने त्याचा शिरच्छेद केला पण उशीर झाला होता. त्याचे शरीर अमर झाले होते. ते दोन्ही तुकडे अमर होते. त्याचं मस्तक राहू झालं आणि शरीर केतू झालं. अमृत पिऊन अमर झालेल्या देवतांनी पुन्हा सरांवर विजय मिळवला.
शिकवण
ही कथा आपल्याला सांगते की सृष्टीत चांगलं आणि वाईट दोन्ही असतं, पण अखेरीस चांगुलपणा आणि भक्तीच विजयी होते. भगवान शिवासारखा त्याग, विष्णूसारखी बुद्धी आणि देवांसारखा एकात्म भाव आपल्यात असेल तर जीवनातील कोणतीही समस्या आपण जिंकू शकतो.
1 Pauranik Katha in Marathi Samudramanthan katha | समुद्रमंथन कथा – देव-दानवांचा अमृतासाठी संघर्ष
निष्कर्ष
समुद्रमंथन ही केवळ पौराणिक कथा नाही तर ती संघर्ष, संयम आणि दैवी कृपेचं प्रतीक आहे. देव-दानवांच्या या संघर्षातून आपल्याला जीवनातील अंधारातून प्रकाशाकडे जाण्याची प्रेरणा मिळते.